• منبر چوبی منبت کاری

مسجد جامع سوریان، بوانات فارس

شماره موزه: ۳۲۷۶

شماره ثبت در فهرست آثار ملی منقول: ۶۶

منبر چوبی منبت‌کاری گره چینی متعلق به مسجد جامع سوریان در بوانات استان فارس مربوط به دورۀ ایلخانان (۷۷۱ هجری­ قمری ) است.  این منبر به شماره موزه ۳۲۷۶، یکی از منبرهای ارزشمند تاریخی ایران و از آثار فاخر موزۀ باستان­ شناسی و هنر دوران اسلامی در موزۀ ملّی ایران به ­شمار می آید.

مورخان زمان احداث مسجد جامع سوریان را سدۀ چهارم هجری ذکر کرده ­اند که در دوره های گوناگون به صورت عمده بازسازی شده که مهم­ترین آن در دوره آل بویه بوده که به دستور عضدوالدوله دیلمی تجدید بنا و مرمت شده است. این بنا در سال ۱۳۱۳ خورشیدی به شمارۀ ۲۸۲ به ثبت آثار ملی ایران رسیده است.

منبر این مسجد از کهن­ ترین و نفیس ­ترین منبرهای موجود در ایران است. که در سال ۷۷۱ هجری­ قمری به دستور خواجه مظفرالملک ساخته شده است. این منبر، دارای تزئینات ظریف و شیوه ­های منحصر به فرد در طراحی و ساخت است.

بلندی آن ۳۸۷ سانتی­متر و پهنا آن ۲۲۸ سانتی­متر است که دارای دو لنگه در با ۱۱ پله است. در قسمت پایین هر یک از پله ها، طرح­ های هندسی و گیاهی مشاهده می شود و پیرامون آن را گره های مختلف از جمله طبلی و سُلی در بر گرفته که داخل آن­ها نیز با نقوش مختلف پر شده است. طرف دیگر منبر، هر چند شامل گره ها و شمسه های طرف دیگر است، ولی داخل آنها ساده و بدون نقش ساخته شده است. در قسمت بالای دو لنگه در، تزئینات اسلیمی برجسته وجود دارد که با رنگ قرمز و سرمه ای  تزئین شده است.

در سه طرف در ورودی منبر، کتیبه ای به خط ثلث وجود دارد. متن کتیبه بدین شرح است:

(بسم الله الرحمن الرحیم امر هذا العماره المبارکه المنبر و المسجد الجامع الصاحب] ا[ لاعظم ] ا[لاعدل]ا[لاحکم دستور الوزرا مفخر ایران الخواجه عزالدوله ]و[ الدین المظفر الملک اعظم الله جلال قدره ابن الصاحب المرحوم المغفور خواجه رکن الدوله و الدین سعد ابن الصاحب السعید خواجه اسم الدوله و الدین محمد غفرالله لهما و طاب مثواهما فی تاریخ ربیع الاول سنه احدی و سبعین و سبعمایه الهجریه النبویه المصطفویه (۷۷۱ هجری­ قمری)

در انتهای پلکان بالای منبر آیه «۲۵۵» سوره بقره نوشته شده، به گونه ای که این نوشته بالای سر واعظ قرار می گیرد. متن کتیبه بدین شرح است:

(بسم الله الرحمن الرحیم الله لا اله الا هو الحی القیوم لا تاخذه سنه و لا نوم له ما فی السموات و ما فی الارض من ذا الذی یشفع عنده الا باذنه یعلم ما بین ایدیهم و ما خلفهم و لا یحیطون بشیء من علمه الا بما شاء وسع کرسیه السموات والارض و لا یوده حفظهما و هو العلی العظیم صدق الله العظیم)

در قاب مستطیل لنگه سمت چپ در، عبارت “لا اله الا الله” دیده می شود.

 قسمت بالای این دیواره، جزو بخش قدیمی منبر است و دارای طرح و  نقش می باشد و قسمت پایین تر در سال های اخیر مرمت و بازسازی شده که بدون طرح و نقش است. این منبر، در سال ۱۳۱۴ شمسی جهت حفاظت بیشتر، به موزه ملی ایران منتقل گردید و در سال ۱۳۷۵ شمسی در زمان بازگشایی موزۀ باستان­ شناسی و هنر دوران اسلامی به دست استاد “صفر سامی” استاد خاتم ­سازی مرمت شده است.

این اثر با شماره ثبت۶۶ در تاریخ ۹۴/۳/۹ در فهرست آثار ملی منقول به ثبت رسیده است.

Scroll