کاسه نقره بیضی شکل (زورقی)
دوره فرهنگی: ساسانی
قدمت: سده ۶ و ۷ میلادی
اندازه: ۲۲ (درازا) سانتیمتر
شمارۀ اثر در موزه ملی ایران: ۵۱۱۱
این ظرف سیمین از نوع کاسههای بیضی یا زورقیشکل است. در مرکز داخلی ظرف، درون قاب مدوری که با نقشمایههای مرواریدی تزئین شده، تصویر برجسته پرندهای با پاهای بلند و کشیده، شبیه به لکلک، در حال گام برداشتن به سوی جلو قلمزنی شده است. این پرنده احتمالاً از نمادهای درباری و وابسته به طبقه صاحبمنصبان ساسانی به شمار میرفته است. قاب مرکزی با بهرهگیری از تکنیک «گرانولسازی» یا «برجستهکاری دایره مانند» اجرا شده و بخشهایی از آن نیز با استفاده از تکنیک «طلاکاری جیوهای»، با طلا آراسته شده است. سطح بیرونی ظرف نیز با صیقلکاری، کاملاً صاف و براق پرداخت شده است.
کاسههای بیضی یا زورقیشکل در دوره ساسانی در دو گونه ساده و نقشدار، با تزئینات گیاهی یا جانوری، ساخته میشدند. همانگونه که در این نمونه مشاهده میشود، ظروف سلطنتی این گروه معمولاً در مرکز داخلی خود دارای نقش مستقلی هستند که موضوعی نمادین یا یکی از نشانهای سلطنتی را به تصویر میکشند. این نقشها غالباً شامل جانوران طبیعی یا نمادین (اسطورهای) هستند. از جمله این جانوران میتوان به عقاب، خروس، لکلک، اردک، قرقاول، کبک، غاز، حواصیل، پرندگان آوازخوان، طاووس، اسب، شتر، گاونر، سگ شکاری، خرگوش صحرایی، شیر، ببر، بز کوهی و ماهی اشاره کرد. در میان موجودات اسطورهای نیز نقش سیمرغ و هیولاهای بالدار از رایجترین موضوعات تزئینی این ظروف به شمار میروند.
بیشتر ظروف فلزی ساسانی در محوطههایی چون املش و دیلمان در گیلان، ساری در مازندران، قزوین، نهاوند، شمالغرب ایران، قصر ابونصر در فارس و شوش در خوزستان کشف شدهاند. افزون بر این، شمار قابل توجهی از این آثار در خارج از مرزهای ایران کنونی، بهویژه در ناحیه اورال، افغانستان، چین، ژاپن، هند، پنجاب، اوکراین، گرجستان، ارمنستان، داغستان، جمهوری آذربایجان و عراق نیز به دست آمدهاند. این گروه از کاسههای بیضی یا زورقیشکل عمدتاً به سدههای ششم و هفتم میلادی تعلق دارند و ساخت آنها در سدههای آغازین دوره اسلامی نیز ادامه یافته است.